Kedim Neden Hapşırıyor?

Kedinizin arada bir hapşırması çoğu zaman endişe edilecek bir durum değildir. Kedilerde hapşırma; burun içine kaçan toz, tüy ya da başka küçük parçacıklar burun mukozasını tahriş ettiğinde, bu maddeleri dışarı atmaya yardımcı olan doğal bir reflekstir.

Ancak hapşırma sıklaşıyor, birkaç gün boyunca devam ediyor ya da burun ve göz akıntısı, öksürük, iştahsızlık veya halsizlik gibi başka belirtilerle birlikte görülüyorsa durum biraz farklıdır. Çünkü kedilerde hapşırma; üst solunum yolu enfeksiyonlarından burun ve sinüslerdeki iltihaplanmalara, yabancı cisimlerden diş problemlerine kadar pek çok farklı durumun belirtisi olabilir.

Bu nedenle önemli olan yalnızca “Kedim neden hapşırıyor?” sorusunun cevabını aramak değil, hapşırmanın ne zaman başladığına, ne kadar sık olduğuna ve başka hangi belirtilerin eşlik ettiğine de dikkat etmektir.

Kediler Neden Hapşırır?

Hapşırma, burun ve geniz bölgesindeki tahriş edici maddeleri dışarı atmaya yarayan koruyucu bir reflekstir. Örneğin kediniz kum kabından çıktıktan sonra bir iki kez hapşırabilir veya evdeki tozlu bir ortamda kısa süreli olarak hapşırması görülebilir.

Tek başına ve ara sıra görülen hapşırma genellikle ciddi bir hastalık anlamına gelmez. Fakat hapşırmanın sıklaşması, sürekli hale gelmesi veya başka belirtilerle birlikte ortaya çıkması, altta yatan bir sorunun araştırılmasını gerektirebilir.

Kedilerde hapşırmaya yol açabilecek başlıca durumlar şunlardır:

• Üst solunum yolu enfeksiyonları
• Burun ve sinüslerde iltihaplanma
• Toz, duman, yoğun kokular ve diğer tahriş edici maddeler
• Buruna kaçan yabancı cisimler
• Diş ve ağız problemleri
• Kronik burun hastalıkları
• Mantar enfeksiyonları
• Burun içindeki polipler
• Burun tümörleri ve diğer daha nadir hastalıklar

Hapşırmanın kendisi bir hastalık değil, farklı hastalık ve durumlarda ortaya çıkabilen bir belirtidir. Bu nedenle özellikle tekrarlayan hapşırmalarda, beraberindeki diğer bulguların değerlendirilmesi önemlidir.

Kedilerde Hapşırma Nedenleri

Kedilerde hapşırmanın tek bir nedeni yoktur. Bazen çevredeki basit bir tahriş edici madde birkaç hapşırmaya neden olabilirken, tekrarlayan hapşırmalar bir solunum yolu hastalığının veya burun bölgesini etkileyen başka bir problemin işareti olabilir.

Üst Solunum Yolu Enfeksiyonları

Kedilerde hapşırmanın en yaygın nedenlerinden biri üst solunum yolu enfeksiyonlarıdır. Özellikle birden fazla kedinin bir arada yaşadığı ortamlarda veya çok sayıda kediyle temasın olduğu yerlerde bu enfeksiyonlar daha kolay yayılabilir.

Kedilerde üst solunum yolu enfeksiyonlarına en sık feline herpesvirus-1 (FHV-1) ve feline calicivirus (FCV) gibi virüsler neden olur. Bunun yanında Chlamydia felis ve Bordetella bronchiseptica gibi bazı bakteriyel etkenler de solunum yolu belirtilerine yol açabilir.

Hapşırmaya şu belirtiler eşlik edebilir:

• Burun akıntısı veya burun tıkanıklığı
• Gözlerde akıntı ve kızarıklık
• Öksürük
• İştahsızlık
• Halsizlik
• Ateş
• Ağız veya burun çevresinde salgıların birikmesi

Özellikle herpesvirus enfeksiyonlarında belirtiler ortadan kalktıktan sonra virüs vücutta gizli kalabilir ve stres gibi bazı durumlarda yeniden aktifleşebilir. Bu nedenle daha önce solunum yolu enfeksiyonu geçirmiş bir kedinin ilerleyen dönemlerde benzer belirtiler göstermesi mümkündür.

Burada önemli bir ayrım var: Her üst solunum yolu enfeksiyonu bakteriyel değildir ve her hapşıran kedi antibiyotiğe ihtiyaç duymaz. Viral enfeksiyonlarda antibiyotikler virüsü tedavi etmez. Tedavi, kedinin belirtilerine ve veteriner hekimin değerlendirmesine göre planlanır; bazı durumlarda yalnızca destekleyici bakım yeterli olabilirken, bakteriyel enfeksiyon şüphesinde farklı bir yaklaşım gerekebilir.

Kediniz hapşırmanın yanında özellikle göz ve burun akıntısı, belirgin halsizlik veya iştahsızlık gösteriyorsa üst solunum yolu enfeksiyonu ihtimali değerlendirilmelidir.

Burun ve Sinüslerde İltihaplanma: Rinit ve Rinosinüzit

Kediniz sık sık hapşırıyor, belirtiler uzun sürüyor veya belirli aralıklarla tekrar ediyorsa, burun ve sinüslerdeki iltihaplanma da olası nedenlerden biri olabilir.

Rinit, burun içini döşeyen dokunun iltihaplanmasıdır. İltihap sinüslere de yayıldığında ise rinosinüzit olarak adlandırılır. Kedilerde bu durum özellikle daha önce geçirilmiş viral solunum yolu enfeksiyonlarının ardından gelişebilir ve bazı kedilerde uzun süreli veya tekrarlayan bir probleme dönüşebilir.

Rinit veya rinosinüzit bulunan bir kedide hapşırmanın yanı sıra şu belirtiler görülebilir:

• Burun akıntısı
• Burun tıkanıklığı
• Burundan nefes almakta zorlanma
• Yüzünü veya burnunu patileriyle kaşıma
• Burun çevresinde salgıların birikmesi
• Gürültülü nefes alma veya horlama
• İştahsızlık

Burun tıkalı olduğunda koku alma duyusunun azalması da kedinin yeme isteğini etkileyebilir. Kediler yiyeceklerini değerlendirirken koku duyularından büyük ölçüde yararlandıkları için burun tıkanıklığı, özellikle uzun sürdüğünde, iştahsızlığa katkıda bulunabilir.

Rinit ve rinosinüzitin nedeni her zaman aynı değildir. Viral enfeksiyonların yanı sıra ikincil bakteriyel enfeksiyonlar, mantar enfeksiyonları, yabancı cisimler, diş kökü kaynaklı problemler ve daha nadir olarak burun içindeki kitleler de değerlendirilmesi gereken nedenler arasındadır.

Bu nedenle uzun süren veya tekrarlayan hapşırmalarda yalnızca hapşırmayı azaltmaya çalışmak yerine, burun bölgesindeki sorunun neden ortaya çıktığını belirlemek önemlidir.

Toz, Duman, Yoğun Kokular ve Diğer Tahriş Ediciler

Her hapşırma bir hastalık anlamına gelmez. Kedinizin bulunduğu ortamda burun mukozasını tahriş eden bir madde varsa, bu da hapşırmaya neden olabilir.

Özellikle sigara dumanı, yoğun parfüm ve oda kokuları, temizlik ürünlerinin keskin kokuları, tütsü, aerosol ürünler ve havadaki tozlar bazı kedilerde burun tahrişine yol açabilir. Kumun ince tozları da özellikle kum kabı kullanılırken veya hemen sonrasında hapşırmayı tetikleyebilir.

Böyle bir durumda hapşırma genellikle tahriş edici maddeyle temasla ilişkilidir. Örneğin kediniz belirli bir odada, temizlik yaptıktan sonra veya yeni bir ürün kullandığınızda daha fazla hapşırıyorsa, çevresel bir etkeni göz önünde bulundurmak gerekir.

Burada tahriş ile alerjiyi birbirinden ayırmak da önemlidir. Her kokuya veya toza verilen tepki alerji değildir. Bazı maddeler bağışıklık sisteminin alerjik bir yanıtından ziyade, doğrudan burun dokusunu tahriş ederek hapşırmaya neden olabilir. Kedilerde alerjik burun hastalıkları da görülebilir ancak bunun tanısı yalnızca hapşırmaya bakılarak konulamaz.

Kedinizin belirli bir ortamda daha fazla hapşırdığını fark ediyorsanız, mümkün olduğunca:

• Sigara dumanından uzak tutun.
• Yoğun parfüm, oda kokusu ve tütsü kullanımından kaçının.
• Keskin kokulu temizlik ürünlerini kedinizin bulunduğu ortamda kullanmayın.
• Toz oluşumunu azaltın ve ortamı düzenli olarak havalandırın.
• Çok tozlanan bir kedi kumu kullanıyorsanız farklı bir ürün denemeyi değerlendirin.

Tahriş edici maddeyi ortadan kaldırmanıza rağmen hapşırma devam ediyorsa veya burun ve göz akıntısı, iştahsızlık, halsizlik gibi başka belirtiler de ortaya çıkıyorsa, nedenin yalnızca çevresel bir tahriş olduğunu varsaymamak gerekir.

Buruna Kaçan Yabancı Cisimler

Kediniz bir anda ve art arda hapşırmaya başladıysa, burun içine kaçan küçük bir yabancı cisim de olasılıklar arasında olabilir.

Özellikle ot parçaları, bitki materyalleri veya havadaki küçük parçacıklar burun içine kaçtığında burun dokusunu tahriş ederek şiddetli hapşırmaya yol açabilir. Bazı kediler bu sırada burunlarını veya yüzlerini patileriyle kaşımaya da çalışabilir.

Yabancı cismin burun içinde kalması durumunda hapşırma devam edebilir ve zamanla burun akıntısı gelişebilir. Akıntının özellikle tek burun deliğinden gelmesi, kötü kokulu olması veya kan içermesi de veteriner hekimin değerlendirmesini gerektiren bulgulardır.

Buruna kaçtığından şüphelendiğiniz bir cismi evde cımbız veya benzeri bir araçla çıkarmaya çalışmayın. Cismi daha derine itebilir veya burun dokusuna zarar verebilirsiniz. Veteriner hekim, gerekli gördüğünde burun boşluğunu uygun yöntemlerle inceleyerek yabancı cismin çıkarılmasını sağlayabilir.

Diş ve Ağız Problemleri

Kedilerde hapşırmanın daha az akla gelen nedenlerinden biri de diş ve ağız problemleridir. Özellikle üst çenedeki dişlerin köklerinde gelişen enfeksiyonlar, burun ve sinüs bölgesine yakınlıkları nedeniyle burun bölgesini etkileyerek hapşırma ve burun akıntısına yol açabilir.

Örneğin ilerlemiş bir diş kökü enfeksiyonu çevredeki dokulara yayıldığında burun bölgesini de etkileyebilir. Bunun sonucunda hapşırma, burun akıntısı veya burun tıkanıklığı gibi belirtiler ortaya çıkabilir.

Diş kaynaklı bir problemden şüphelenmeyi gerektirebilecek başka belirtiler de vardır:

• Ağız kokusu
• Diş etlerinde kızarıklık veya kanama
• Yemek yerken zorlanma
• Mamayı ağzından düşürme
• Çiğnerken belirgin şekilde bir tarafı kullanma
• Salya artışı
• Yüzde veya çene çevresinde şişlik
• İştahsızlık

Ancak kediler ağrılarını oldukça iyi gizleyebildiği için diş hastalığı her zaman bu belirtilerin tamamıyla birlikte görülmez. Hapşırma özellikle uzun süredir devam ediyor ve başka bir neden bulunamıyorsa, veteriner hekim diş ve ağız bölgesini de değerlendirebilir.

Bu nedenle kedinizin hapşırmasını yalnızca “soğuk algınlığı” olarak düşünmemek gerekir. Burun, sinüsler ve ağız-diş bölgesi birbirine anatomik olarak yakın olduğu için bazı diş problemleri de burun belirtilerinin altında yatabilir.

Mantar Enfeksiyonları

Mantar enfeksiyonları kedilerde hapşırmanın daha nadir nedenleri arasında yer alır. Ancak özellikle burun ve sinüsleri etkileyen bazı mantar enfeksiyonları uzun süren veya tekrarlayan solunum yolu belirtilerine neden olabilir.

Kedilerde bu açıdan en çok dikkat çeken etkenlerden biri Cryptococcus türü mantarlardır. Enfeksiyon burun bölgesini etkilediğinde hapşırma ve burun akıntısının yanı sıra burun çevresinde şişlik, burun üzerinde yara veya kitle benzeri bir görünüm de ortaya çıkabilir.

Mantar enfeksiyonlarında belirtiler her zaman belirgin olmayabilir. Özellikle uzun süren, tedaviye rağmen düzelmeyen veya giderek ağırlaşan hapşırma ve burun akıntısı varsa veteriner hekimin farklı nedenleri değerlendirmesi önemlidir.

Mantar enfeksiyonlarının tedavisi, etkenin türüne ve enfeksiyonun vücudun hangi bölgelerini etkilediğine göre değişir. Bu nedenle evde rastgele ilaç veya mantar tedavisi uygulamak yerine, öncelikle veteriner hekim tarafından tanının doğrulanması gerekir.

Burun İçindeki Polipler ve Tümörler

Kedilerde hapşırmanın daha nadir nedenleri arasında burun ve geniz bölgesinde gelişen polipler ve tümörler bulunur.

Nazofarengeal polipler, özellikle genç kedilerde görülebilen iyi huylu oluşumlardır. Burun veya geniz bölgesinde büyüyerek hava geçişini kısmen engelleyebilirler. Bu durumda hapşırmanın yanı sıra burun akıntısı, gürültülü nefes alma veya nefes alırken ses çıkması görülebilir.

Burun içindeki tümörler ise özellikle daha ileri yaştaki kedilerde değerlendirilmesi gereken nedenlerden biridir. Tümörün bulunduğu bölgeye ve büyüklüğüne bağlı olarak hapşırma, uzun süre devam eden burun akıntısı, burundan nefes almakta zorlanma veya yüzde şekil değişikliği gibi belirtiler ortaya çıkabilir.

Özellikle hapşırmanın uzun süredir devam etmesi, giderek şiddetlenmesi veya tek taraflı burun akıntısı, kanama ya da yüzde şişlik gibi belirtilerle birlikte görülmesi durumunda veteriner hekimin burun bölgesini daha ayrıntılı şekilde incelemesi gerekebilir.

Bu tür durumlarda yalnızca belirtilere bakarak polip veya tümör tanısı koymak mümkün değildir. Veteriner hekim, gerekli gördüğünde görüntüleme yöntemleri, burun içinin incelenmesi veya doku örneğinin değerlendirilmesi gibi farklı tanı yöntemlerinden yararlanabilir.

Kedim Hapşırıyorsa Evde Ne Yapabilirim?

Kediniz hapşırmaya başladıysa öncelikle panik yapmanıza gerek yok. Hapşırmanın ne zaman başladığını, ne sıklıkta tekrarlandığını ve başka belirtilerin eşlik edip etmediğini gözlemlemek, veteriner hekimin değerlendirmesi açısından da oldukça faydalıdır.

Eğer kedinizin genel durumu iyi ve hapşırma hafifse, evde şu noktalara dikkat edebilirsiniz:

Ortamı Tahriş Edici Maddelerden Uzak Tutun

Sigara dumanı, yoğun parfümler, oda kokuları, tütsü, aerosol ürünler ve keskin kokulu temizlik ürünleri kedinizin burun yollarını tahriş edebilir. Mümkün olduğunca bu maddeleri kedinizin bulunduğu ortamdan uzaklaştırın ve ortamı iyi havalandırın.

Kullandığınız kedi kumunun çok fazla toz oluşturduğunu fark ediyorsanız, daha az tozlanan bir ürün tercih etmeyi de düşünebilirsiniz.

Burun ve Göz Çevresindeki Akıntıyı Nazikçe Temizleyin

Kedinizin burun veya göz çevresinde akıntı birikiyorsa, dışarıdan görünen kısmı temiz ve nemli bir pamuk ped veya yumuşak bezle nazikçe silebilirsiniz.

Akıntıyı zorlayarak çıkarmaya veya burun deliklerinin içine herhangi bir şey sokmaya çalışmayın.

Ortamın Nemini Destekleyin

Burun tıkanıklığı yaşayan bazı kediler, çok kuru olmayan ve uygun nem seviyesine sahip ortamlarda daha rahat nefes alabilir. Bu nedenle ortamın aşırı kuru olmamasına dikkat edebilirsiniz.

Ancak bu, hapşırmanın altında yatan nedeni tedavi etmez. Özellikle enfeksiyon veya başka bir hastalık söz konusuysa veteriner değerlendirmesinin yerini tutmaz.

Mama ve Su Tüketimini Takip Edin

Hapşırmanın yanında burun tıkanıklığı bulunan kediler kokuları daha az algılayabilir ve bu durum iştahlarını etkileyebilir. Bu nedenle kedinizin mama ve su tüketimini takip etmek önemlidir.

Özellikle yemek yemeyi bırakması, belirgin şekilde halsizleşmesi veya genel durumunun bozulması halinde evde gözlemlemeye devam etmek yerine veteriner hekime başvurun.

İnsan İlaçlarını Vermeyin

Kediniz hapşırıyor diye evde bulunan insan ilaçlarından vermeyin. İnsanlar için güvenli olan bazı ilaçlar kediler için uygun olmayabilir ve yanlış ilaç veya doz ciddi zehirlenmelere yol açabilir.

Aynı şekilde veteriner hekime danışmadan antibiyotik, burun damlası veya başka bir ilaç kullanmak da doğru değildir.

Kedim Hapşırıyor, Ne Zaman Veterinere Gitmeliyim?

Hapşırma birkaç kez olup geçiyorsa ve kedinizin genel durumu tamamen normalse bir süre gözlemlemek yeterli olabilir. Ancak hapşırma sıklaşıyor, uzun sürüyor veya başka belirtilerle birlikte görülüyorsa, altta yatan nedeni belirlemek için veteriner hekim tarafından değerlendirilmesi gerekir.

Özellikle aşağıdaki durumlardan biri varsa veteriner hekime başvurmanız önemlidir:

• Hapşırma uzun sürüyor veya giderek sıklaşıyorsa
• Burun akıntısı varsa veya akıntı belirgin şekilde artıyorsa
• Gözlerde akıntı, kızarıklık veya şişlik görülüyorsa
• Kediniz yemek yemiyor veya su tüketimi belirgin şekilde azaldıysa
• Belirgin halsizlik veya genel durumunda bozulma varsa
• Burundan kan geliyorsa
• Yüz veya burun çevresinde şişlik fark ediyorsanız
• Hapşırma sürekli olarak tek taraflı burun akıntısıyla birlikte görülüyorsa
• Nefes alırken belirgin ses çıkıyor veya burundan nefes almakta zorlanıyorsa

Ağızdan nefes alma, belirgin nefes darlığı veya ciddi solunum güçlüğü beklenmemesi gereken durumlardır ve mümkün olan en kısa sürede veteriner hekim tarafından değerlendirilmelidir.

Veteriner hekim muayene sırasında kedinizin genel durumunu, burun ve ağız bölgesini, gözlerini ve solunum sistemini değerlendirir. Gerekli görülürse kan testleri, görüntüleme yöntemleri veya burun bölgesine yönelik başka tanısal incelemeler yapılabilir.

Özellikle uzun süren veya tekrarlayan hapşırmalarda amaç yalnızca hapşırmayı durdurmak değil, hapşırmaya neden olan problemi bulup uygun şekilde tedavi etmektir.

Hapşıran Kedi Sahiplerinin En Çok Sorduğu Sorular

Kedinizin hapşırdığını fark ettiğinizde aklınıza pek çok soru gelmesi oldukça normal. Aşağıda, kedilerde hapşırma konusunda en sık merak edilen soruları ve dikkat etmeniz gereken noktaları kısaca yanıtladık.